سربازي حكايتي دو ساله است كه هيچ وقت تماميندارد
شاخ غول را بشكن
اسمش را كه بياوري قيافهشان توي هم ميرود. خلقشان تنگ ميشود و ابروهايشان در هم گره ميخورد. قيافهشان را يك جور نگراني همراه با عصبانيت در هم ميپيچاند و خلاصه بهتر است اصلا روي اعصابشان راه نرويد. سربازي نرفتهها را ميگويم.
به اندازه تمام خاطرات تلخ و شيريني كه سربازي رفتهها از دوران سربازيشان دارند، نرفتهها از شنيدن اسم سربازي دچار ترس، سردرگمي و بلاتكليفي ميشوند.
قانونا هر پسر 18 سالهاي بعد از گرفتن ديپلم يا بايد خودش را براي دانشگاه رفتن آماده كند يا اينكه باروبنديلش را ببندد و خودش را قاطي سربازهاي وطن كند.
همين مساله دانشآموزان پسري را كه در آستانه گرفتن ديپلم هستند دچار درگيري ذهني ميكند. البته قانون جديدي در اين باره در مجلس شوراي اسلامي در دست تصويب است كه يك امكان دو ساله را به تازه ديپلمهها ميدهد.
يكي از دلايل سربازي نرفتن آنهايي كه بايد سربازي بروند و اسم اداريشان هم «مشمولان خدمت» است، مدت زمان خدمت است. البته در كشور ما اين تنها پسرها هستند كه بايد دوره خدمت سربازي را بگذرانند و دخترها ميتوانند با خيال راحت چند سالي را پشت كنكور بمانند.
خيلي از پسرهايي كه اسمشان «مشمول» است هم با اينكه سالهاست از زمان خدمت سربازيشان گذشته همچنان منتظر قانون جديدي براي معافيت هستند تا شايد از روي اقبال خوش، شرايط آنها در اين قانون جديد بگنجد.
يك سري جملات و عبارات هست كه سربازي را به ذهن ميآورد.
البته بعضي از اين جملات به خاطر وجود لغت «سربازي» در آنهاست كه آدم را ياد خدمت نظام وظيفه مياندازد. مثل جمله «بايد بره، سربازي ازش يه مرد ميسازه»، يا جمله «زمان ما سربازي اينجوري نبود كه. »
قوانين سربازي در ايران
مدت خدمت سربازي در ايران 30 سال است. تعجب كرديد؟ توضيحش اين است كه اين مدت به 4 دوره ضرورت، احتياط، ذخيره اول و ذخيره دوم تقسيم ميشود. در دوره اجباري همه پسرهايي كه 18 سالگيشان تمام ميشود و وارد 19 سالگي ميشوند، يكي از واجبات زندگيشان سربازي رفتن است.
مدت دوره خدمت سربازي براساس قانون 24 ماه است. البته طبق قوانين جديدتر اين مدت بين 17 تا 20 ماه است كه در مناطق عملياتي، محروم و مرزي اين مدت زمان كميبالا پايين ميشود. ضمن اينكه شما ميتوانيد در صورتي كه واجد يك سري شرايط باشيد از معافيتهاي ويژهاي كه شامل معافيتهاي معلولان، زلزلهزدگان، افراد ايراني خارج از كشور، عفو رهبري، معافيتهاي خاص كه مربوط به خانودههاي شهدا، مفقودالاثرها، اسرا و جانبازان ميشود، معافيتهاي كفالت، معافيتهاي تعهد به خدمت و معافيتهاي بيماران استفاده كنيد. مثلا اگر شما تا قبل از پايان سال 1382 از كشور خارج شدهايد و 2 سال در خارج از ايران زندگي كردهايد، ميتوانيد با پرداخت 5 ميليون تومان خدمت سربازيتان را بخريد.
يا مثلا معافيت پزشكي شامل حال كساني ميشود كه بيماري امكان خدمت سربازي را بهشان نميدهد. براي استفاده از اين معافيت مثل استفاده از هر چيز خوب ديگري، مراحلي وجود دارد كه بايد طي شود. اگر بيماريهاي غدد، پوست، مغز و اعصاب، رواني، ريه، استخوان، دستگاه گوارش، خون، چشم، گوش، قلب و بيماريهاي عفوني داريد بجنبيد كه شامل اين قانون ميشويد.
با وجود انواع معافيتهاي سربازي در قانون ما، خيلي از اهل فن اعتقاد دارند كه قوانين مربوط به خدمت نظام وظيفه در ايران ضعفهاي كلي دارد كه بايد اساسي به آنها رسيدگي بشود. البته در همين چند سال اخير هم اصلاحاتي در اين قوانين بوجود آمده است.
اما آن چيزي كه جوانهاي سربازي نرفته را نگران ميكند اين است كه شانسهاي بسياري را كه ميتوانند در اين دو سال كه خيليهايشان معتقدند جزو بهترين سالهاي زندگي هر آدمي است در زمينه كاري و تحصيلي داشته باشند از دست ميدهند. خيليهايشان هم بعد از گذراندن دوره خدمت ديگر حال و حوصله درس خواندن ندارند براي همين يكي دوسال ديگر را به علافي و دنبال كار گشتن ميگذرانند تا دست شانس از آستين سرنوشت بيرون بيايد و جادويش را توي دامنشان بريزد. اتفاقي كه از هر يك ميليون نفر تنها ممكن است براي يكي پيش بيايد.
سربازها در كشورهاي ديگر چه ميكنند؟
خدمت سربازي در خيلي از كشورهاي دنيا براي پسر و دخترهاي جوان يك دغدغه بزرگ به حساب ميآيد و در تعداد زيادي از اين كشورها هنوز به صورت اجباري است. با اين حال تعداد زيادي از كشورهاي ديگر دنيا هم با تغيير قوانين مربوط به خدمت سربازي، راهحلهاي تازهاي جلوي روي جواناني كه نميخواهند به خدمت اجباري بروند، گذاشتهاند.
اسپانيا تقريبا جزو آخرين كشورهاي اروپايي بود كه در سال 2002 خدمت نظام وظيفه اجباري را از قانون كشورش حذف كرد و كشور فرانسه هم اين طرح را در سال 2003 رسما به اجرا درآورد. البته هلنديهاي جوان هنوز مجبورند خدمت نظام وظيفه را بگذرانند كه البته خيلي هم كار سختي نيست برايشان، چرا كه دوره سربازي آنها فقط 6 ماه است و به هيچ وجه شامل عمليات نظامي و حضور در پادگانها هم نميشود.
براي يك جوان اروپايي سربازي متفاوت است. براين اساس تعدادي از كشورهابه مشمولانخدمت سربازيشاناجازه ميدهند تا با قضاوت وجدانشان تصميم بگيرند كه بالاخره قال قضيه سربازي را با رفتنش بكنند يا اينكهيك بهانه وجدان پسند جور كنند و خيال خودشان را راحت كنند.
به سربازي نرفتههايي كه از اين راه، خدمت نظام وظيفهشانرا انجام ندادهاند، در قانون اروپا «معترضان با وجدان» ميگويند.
البته قضيه به همين سادگيها هم نيست كه شما به هر بهانهاي كارت معافيت از خدمتتان را بگذاريد توي جيبتان. دخالت مساله وجدان كار دولتها را در تصميمگيري مشكل ميكند. نروژيها براي حل اين مشكل از فرد ميخواهند كه به طور كاملا دقيق اعلام كند كه وجدانشدقيقا به او چه گفته كه به سربازي نرفتن راضياش كرده است.
يا مثلا در اسلواكي بايد دليلي عقلاني يا مذهبي بدهيد كه نشان بدهد وجدانتان به شما اجازه سربازي رفتن نميدهد وگرنه نميتوانيد با ارائه كردن چهار تا مساله اخلاقي جلوي مسوولان اسلو آنها را خام كنيد و برويد دنبال كارهاي اداري معافيت از خدمت.
لهستانيها از شما ميخواهند در يك مصاحبه رو در رو دلايلتان را ارائه كنيد و دانماركيها هم نمونه مكتوب اين دلايل را ازتان ميخواهند. حتما دلايل خيليها هم پذيرفته نميشود.
تعدادي از كشورها مدت سربازي را به 18 ماه كاهش دادهاند. بعضي از كشورها هم از سربازها صرفا در امور مدني يا به صورت نظامي غيرمسلح استفاده ميكنند.
آنگولا، قبرس، اسپانيا و سوئد از اين جملهاند. كشورهايي هم هستند كه هنوز تكليفشان با خودشان معلوم نشده و از تركيب نيروهاي داوطلب و اجباري استفاده ميكنند. معمولا اين روش به آنجا منتهي ميشود كه اين كشورها خدمت سربازي را از اجباري بودن خارج ميكنند و ارتش حرفهاي تشكيل ميدهند.
كشورهايي مثل اتريش و مكزيك هم سربازي اجباري شان، يك سال يا كمتر است.
قبرسيها هم فراريان از خدمت را تا 3 سال روانه زندان ميكنند. قضيه به همينجا هم ختم نميشود.
بعد از گذراندن اين 3 سال، طبق قانون اين كشور، بايد خدمت 42 ماهه سربازيتان را هم انجام بدهيد. البته قبرسيهايي هم وجود دارند كه بعد از 4 دوره حبس كشيدن، هنوز هم حاضر نيستند سربازي كنند.
اما در كشورمان خيليها هستند كه وقتي از سربازي نقل ميكنند بيشتر از هرچيز از خاطرات و تجربههاي شيرين و دوستاني صميمي برايتان ميگويند.
سيما دهقان
لینک منبع: جامع جم آنلاین
http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100913824101