;

پایان‌نامه‌ بدون‌کاربرد

اجتماع > آموزش – علی‌اصغر محمدی:
اخیرا تصویری از اصفهان درحالی‌که انبوهی پایان‌نامه به شکل نامناسبی در یک کامیون بار‌گیری شده بود، منتشر شد.

پس از آن این دانشگاه در توضیحاتی مدعی شد که همه پایان‌نامه‌ها در سیستم دانلود دانشگاه وارد شده و با رعایت حق مالکیت قابل دسترسی است. اندکی بعد معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم با تأکید بر اینکه حق مالکیت فکری پایان‌نامه‌ها با دانشگاه‌هاست، گفت:‌ دانشگاه‌ها می‌توانند پایان‌نامه‌ها را در ازای تأمین حق مالکیت فکری در اختیار صنعت یا افراد بگذارند. با دکتر وحید احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم در این‌باره گفت‌وگو کرده‌ایم.

  • اخیرا اعلام کردید دانشگاه‌ها می‌توانند پایان‌نامه را بفروشند، آیا حقوق دانشجویان تضییع نمی‌شود؟ لطفا در این‌باره توضیح دهید.
  • 

با پایان‌نامه‌ها در کشورهای مختلف متفاوت برخورد می‌شود؛ در برخی کشورها پایان‌نامه‌ها را به‌صورت رایگان در سامانه‌های دانشگاه‌ها قرار می‌دهند و افراد می‌توانند به آنها دسترسی پیدا کنند. در برخی کشورها نیز شما برای دسترسی به پایان‌نامه‌ها باید مبلغی به‌عنوان حق مالکیت به دانشگاه‌ها بپردازید. همانطور که دسترسی به مقالات برخی مجلات برای عموم رایگان است و برای برخی دیگر از مجلات باید مبلغی به‌عنوان حق عضویت پرداخت کنید. همین الان ما برای دسترسی و استفاده از برخی مجلات یا پایگاه‌های بین‌المللی حق عضویت پرداخت می‌کنیم.

  • یعنی هر کشوری متناسب با شرایط و قوانین خودش در این‌باره تصمیم‌گیری می‌کند؟
  • 

در هر کشوری متناسب با آن نظامی که طراحی کرده‌اند تصمیم‌گیری می‌کنند؛ ‌برای مثال در برخی کشورها اینگونه است که پایان‌نامه‌ها پس از گذشت زمانی یک، دو یا سه‌ساله به‌صورت آزاد روی سایت آن دانشگاه قرار می‌گیرد؛ در واقع دسترسی به پایان‌نامه‌ها برای مدتی محدودیت دارد و دائمی نیست. الان هم ما حق مالکیت دانشگاه‌ها را محفوظ درنظر گرفته‌ایم؛ ممکن است یک دانشگاهی بگوید ما می‌خواهیم پایان‌نامه‌ها را روی سایت دانشگاه و سایت ایرانداک که قانون تعیین کرده، به‌صورت آزاد در اختیار عموم قرار دهیم یا اینکه نه، هر کسی که می‌خواهد از این پایان‌نامه‌ها استفاده کند باید مبلغی را به‌عنوان حق مالکیت به دانشگاه بپردازد.

  • در ایران سیاست واحدی در این خصوص وجود ندارد؟
  • 

نخیر. در ایران سیاست واحدی در این‌باره وجود ندارد و هر دانشگاهی اختیار تصمیم‌گیری برای پایان‌نامه‌ها را دارد، دانشگاه‌ها تعیین می‌کنند که از پایان‌نامه‌ها چگونه استفاده شود؛ رایگان یا اینکه باید مبلغی به‌عنوان حق مالکیت به دانشگاه پرداخت شود.

  • پس از نگاشت پایان‌نامه، برخی مسائل موجب ناخرسندی دانشجویان می‌شود، لطفا در این مورد توضیح دهید؟
  • 

در این خصوص که ممکن است برای استادان این موضوع را رعایت نکنند و اسامی را به پایان‌نامه اضافه کنند، تأکید به استادان، پژوهشگران و دانشجویان این است که حتما این موضوع را رعایت کنند و این موضوع تبدیل به نوعی سهم‌خواهی و روابط نشود. در دنیا این یک اعتبار علمی است که اگر فردی کاری را انجام داده و مشارکت علمی داشته، آن هم به تناسب میزان مشارکت، در مقاله قید می‌شود. برای قدردانی از همفکری و یا استفاده از آزمایشگاه مجموعه‌ای، اسامی آنها در بخش پایانی پایان‌نامه آورده می‌شود و نام افراد جزو مقاله درج نمی‌شود. در برخی دانشگاه‌ها نیز سختگیرانه عمل می‌شود و برای اینکه نام فرد در پایان‌نامه آورده شود، باید فعالیت مشخص یا ایده‌ای را داشته باشد یا اینکه استاد مشاور یا استاد همکار بوده باشد. باز هم تأکید می‌کنم برای اینکه یک اثر علمی و نقش افراد در آن لوث نشود باید این ملاحظات رعایت شود.

  • آماری درخصوص اینکه چه تعدادی از پایان‌نامه‌های دانشگاه‌ها کاربردی بوده‌اند، دارید؟
  • 

نخیر. الان آمار دقیقی در این‌باره نداریم. همه پایان‌نامه‌ها ثبت نشده و متأسفانه نمی‌شود و در قانونی که اخیرا نمایندگان مجلس درخصوص مقابله با تقلب علمی تصویب کردند، آمده که همه دستگاه‌ها، دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی و تحقیقاتی اعم از خصوصی و دولتی ملزم به ثبت پایان‌نامه‌ها در پایگاه ایرانداک شده‌اند. حتی باید همانندجویی شود و با نرم‌افزاری که در آنجا پیش‌بینی شده حتما مشابهت‌یابی و همانندجویی هم بشود تا بحث همپوشانی‌ها و کپی‌های احتمالی هم مشخص شود تا جلوی تخلفات پژوهشی گرفته شود. خلئی که ما در این‌باره داشتیم خوشبختانه با تصویب این قانون رفع شد.

  • آیا برنامه‌ای برای کاربردی‌تر شدن پایان‌نامه‌ها دارید؟
  • 

بله. این موضوع در برنامه ماموریت‌گرا کردن پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌های دانشگاه‌ها لحاظ شده، تا پایان‌نامه‌های غیرکاربردی به حداقل برسد. همچنین برای پایان‌نامه‌های کاربردی مشوق‌هایی درنظر گرفته‌ایم و از آنها حمایت می‌کنیم. هر استادی باید یک برنامه تحقیقاتی سه یا پنج‌ساله به دانشگاه ارائه کند تا پس از تصویب دانشگاه، پایان‌نامه‌ها در قالب آن تعریف شود. هدف از واگذاری پروژه‌های بزرگ صنعتی به دانشگاه‌ها، گرایش بیشتر دانشگاه‌ها به مأموریت‌گرا شدن و رفع مشکلات و نیازهای کشور است. همچنین برخی دستگاه‌ها با هماهنگی وزارت علوم اعتباراتی را برای حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی مورد نیازشان تخصیص داده‌اند. رویکرد وزارت علوم، هدایت پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های تحقیقاتی به‌سوی پروژه‌های کاربردی و به‌اصطلاح ماموریت‌گرا برای رفع نیازهای کشور است.

منبع: همشهری انلاین

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفت − 2 =

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا